a017

	Catatan Kaki: 1. Ibn Hanbal, Musnad, II, h.282 (Hadith ini berlawanan dengan ayat al-Qur’an, surah al-Hujurat (49): 9: “ maka perangilah golongan yang berbuat aniaya itu sehingga golongan itu kembali kepada perintah Allah.”) 2 Abu Nu’aim, Hilyat al-Awliya’, I, h. 381. 3 Al-Humaidi, Syarh Nahj al-Balaghah, I, h. 358. 4 Lihat: Al-Humaidi, Syarh Nahj al-Balaghah, I, h.359. 5 Al-Hakim, al-Mustadrak, III, h. 510. 6 Lihat: al-Isabah, IV, h. 240. (Sila lihat baris akhir, dicetak di bahagian tepinya, kitab al-Isti‘ab) 7 Ibn ‘Abd al-Barr, al-Isti‘ab - mengenai ‘A’isyah bersumberkan daripada Ibn Syihab bahawa Rasulullah (s.‘a.w) mengahwininya pada bulan Syawal, tahun ke-10 selepas kenabian (bi‘thah) iaitu 3 tahun sebelum Hijrah. 8 Al-Bukhari, Sahih, I, h. 24. (Kitab al- ‘ilm; Bab Hifz al-‘ilm) 9 Hadith ketiga dengan sanadnya sampai kepada Abu Hurairah. (Ibn Sa‘d, Tabaqat, IV, (bab II), h. 57.) 10 Al-Hakim, al-Mustadrak, III, h. 509; al-Dhahabi, Talkhis - dan dikatakan oleh al-Hakim sebagai hadith sahih. 11 Abu Nu‘aim, Hilyat al-Awliya’, h. 381. 12 Ibn Sa‘d, Tabaqat, II, (bab 2), h. 119. 13 Al-Bukhari, Sahih, I, h.22 (Kitab al-‘ilm). Daripada Wahb bin Munabbih daripada saudaranya Hammam daripada Abu Hurairah 14 Al-Qastalani, Irsyad al-Sari fi Syarh Sahih al-Bukhari, I, h.373. 15 Al-Bukhari, Sahih, IV, no.1, h.57 (Kitab al-Isti’zan); Muslim, Sahih, II, h.481 (Kitab al-Jannah); Ibn Hanbal, Musnad, II, h.315. 16 Al-Qastalani, Irsyad al-Sari, VII, h.90 (Kitab Bid‘i al-khalq). 17 Tarikh Baghdad, II, h.235 - mengenai Muhammad bin al- Husayn al-Matbakhi dipetik daripada kitab Perjanjian Lama (al-‘Ahd al-Qadim). 18 Al-Bukhari, Sahih, IV, h.92; I, h.100. 19 Muslim, Sahih, I, h.86. 20 Ibn Hanbal, Musnad, II, h.275 21 Al-Bukhari, Sahih, III, h.127 (mengenai tafsiran surah Qaf); Muslim, Sahih, II, (Bab al-Nar) yang dimasukkan dengan orangorang zalim (al-Jabbarun) dan syurga yang dimasukkan dengan orang-orang yang lemah (al-du‘afa’) - menerusi 5 riwayat daripada Abu Hurairah; Ahmad ibn Hanbal, Musnad, II, h.314 - daripada Abu Hurairah. 22 Al-Bukhari, Sahih, IV, h.68 (Kitab al-da‘wa; bab al-du‘a’ nisf allail); (Kitab al-Kusuf; bab al-du‘a’ wa’l-salat min akhir al-lail), I, h.136; Muslim, Sahih, (Bab al-targhib fi al-du‘a’ wa’l-zikr fi akhir al-lail), I, h.283; Ahmad ibn Hanbal, Musnad, II, h.258 - daripada Abu Hurairah. 23 Ibn Batutah, Kitab al-Rihlah,I, h.57 - turut menghadirinya dan melihat dengan matanya sendiri. Perkara ini diceritakannya dalam kitab pengembaraannya, ketika membicarakan para Qadi di Damsyiq. 24 Al-Bukhari, Sahih, (Kitab bid’i al-khalq, bab qaulu-hu ta‘ala: wa wahab-na li-Dawud Sulaiman ni‘ma al-‘abd inna-hu awwab), II, h.166; dan Muslim, Sahih, (Kitab al-‘Aqdiyyah, bab bayan ikhtilaf al-mujtahidin), II, h.57; Ahmad ibn Hanbal, Musnad, II, h.322 - daripada hadith Abu Hurairah. 25 Al-Qur’an, surah Sad (38):26. 26 Al-Qur’an, surah Sad (38):17-20. 27 Al-Qur’an, surah Sad (38):40. 28 Al-Qur’an, surah al-Isra’ (17):55. 29 Al-Qur’an, surah al-Ma’idah (5):47. 30 Surah Yusuf semuanya diturunkan di Makkah kecuali empat ayat yang diturunkan di Madinah. 31 Al-Qur’an, surah Yusuf (12): 7. 32 Al-Qur’an, surah Yusuf (12): 31. 33 Ibn Hanbal, Musnad, II, h.230 - daripada riwayat Muhammad ibn Ja‘far daripada Syu‘bah daripada al-‘Ala’ daripada bapanya daripada Abu Hurairah, diriwayatkan secara marfu‘. 34 Kami menyebutkannya berdasarkan lafaz hadith Muslim daripada Abu Hurairah menerusi banyak saluran. Dalam Muslim, Sahih,II, h.309 (bab Fada’il Musa, Kitab al-Fada’il); al- Bukhari, Sahih, (Kitab bid’i al-khalq; bab wafat Musa), selepas hadith al-Khaydir, lebih kurang dua halaman, lihat juga dalam II, h.163; dalam Sahih, I, h.158, (Bab man ahabba al-dafn fi al-ard al-muqaddasah; Bab al-Jana’iz). 35 Ibn Hanbal, Musnad, II, h.315. 36 Ibn Jarir al-Tabari, Tarikh al-Umam wa al-Muluk, II. 37 Lihat Al-Qur’an, surah al-Ma’idah (5): 45 – dapat dilihat dalam perenggan 23, al-Asihhah 21, daripada Kitab Tawrat Yahudi dan Nasrani yang menyebutkan: “ Diri dengan diri (nyawa), mata dengan mata, gigi dengan gigi, tangan dengan tangan, kaki dengan kaki.......!” 38 Al-Bukhari, Sahih, II, h. 162; I, h. 42. 39 Muslim, Sahih, II, h. 308. 40 Al-Qur’an, surah al-Ahzab (33): 69). 41 Al-Bukhari, Sahih, III, h. 100. 42 Muslim, Sahih, I, h. 97. 43 Al-Bukhari, Sahih, II, h.158. 44 Muslim, Sahih, I, h.71. 45 Al-Qur’an, surah al-Anbiya’ (21): 51. 46 Al-Qur’an, surah al-An‘am (6): 75. 47 Al-Bukhari, Sahih, I, h.42 (sebelum Kitab al-Haid); II, h.160 (sebelum hadith al-Khaydir bersama Musa). 48 Al-Bukhari, Sahih, II, h.114. 49 Muslim, Sahih, II, h.264. 50 Al-Bukhari, Sahih, I, 145 (Bab man yukabbir fi sajdatai al-sahw). 51 Muslim, Sahih, I, h.215 (Bab al-sahw fi al-salat wa al-sujud lahu). Lihat: Ibn Hanbal, Musnad, II, h.234; al-Nawawi, Syarh Sahih Muslim, XI, h.6. 52 Al-Nawawi, Syarh Sahih Muslim, IV, h.235. 53 Ibn Hanbal, Musnad, II, h.271; 284. 54 Muslim, Sahih, I, h.215-216. 55 Al-Bukhari, Sahih, IV, h.71. 56 Muslim, Sahih, II, h.392. 57 Al-Bukhari, Sahih, IV, h.39. 58 Al-Bukhari, Sahih, I, h.143. 59 Muslim, Sahih, I, h.204. 60 Al-Qur’an, surah Fussilat (41): 36; al-A‘raf (7): 200. 61 Al-Qur’an, surah al-‘Ankabut (29): 45. 62 Al-Qur’an, surah al-Nahl (16): 98. 63 Muslim, Sahih, I, h.254 (Bab Qada’ al-salat al-fa’ilah) 64 Al-Qur’an, surah al-Muzammil (73): 1-4. 65 Al-Qur’an, surah (20): 2-3. 66 Al-Bukhari, Sahih, I, h.136 (Bab ‘aqd al-syaitan ‘ala qafiyah alra’s idha lam yasil bi’l-lail); Ibn Hanbal, Musnad, II, h.153. 67 Al-Bukhari, Sahih, I, h.73 (Kitab al-Salat; Bab fadl salat al-‘isya’) 68 Lihat: Al-Bukhari, Sahih, II, h.179; Ibn Hanbal, Musnad, II, h.251. 69 Muslim, Sahih, I, h.254. 70 Al-Bukhari, Sahih, II, h.171, 190. 71 Muslim, Sahih, II, h.316; juga Ibn Hanbal, Musnad, II, h.246. 72 Al-Bukhari, Sahih, I, h.192; III, h.90. 73 Muslim, Sahih, I, h.517. 74 Lihat: Al-Bukhari, Sahih, III, h.9. 75 Al-Hakim, al-Mustadrak, II, h.131. 76 Ibn Hanbal, Musnad, I,h.2. 77 Lihat: Syarh Nahj al-Balaghah, I, h.369. 78 Al-Qanduzi al-Hanafi, Yanabi‘ al-Mawaddah, I, h.90-91; Ibn Hajar al-Haythami, al-Sawa‘iq al-Muhriqah, h.190-193; al-Syablanji, Nur al-Absar, h.89. 79 Lihat: Al-Hakim, al-Mustadrak, III, h.124. 80 Al-Hakim, al-Mustadrak, III, h.111. 81 Al-Bukhari, Sahih, II, h.194. 82 Al-Bukhari, Sahih, II, h.171. 83 Al-Bukhari, Sahih, II, h.125. 84 Muslim, Sahih, II, h.74. 85 Al-Qur’an, surah al-Naml (27): 16. 86 Al-Qur’an, surah Maryam (19): 5-6. 87 Al-Qur’an, surah al-Nisa’ (4): 11. 88 Al-Qur’an, surah al-Baqarah (2): 180. 89 Al-Bukhari, Sahih, II, h.124. 90 Muslim, Sahih, I, h.31. 91 Al-Qur’an, surah al-Qasas (28): 56. 92 Al-Bukhari, Sahih, II, h.86 (Kitab al-Wisayah; Bab hal yadkhulu al-nisa’). 93 Al-Qur’an, surah al-Kahfi (18): 5. 94 Al-Bukhari, Sahih, II, h.149. 95 Muslim, Sahih, II, h.536. 96 Muslim, Sahih, I, h.412. 97 Al-Bukhari, Sahih, IV, h.15. 98 Al-Bukhari, Sahih, II, h.167. 99 Muslim, Sahih, II, h.377. 100 Al-Qur’an, surah al-Rum (30): 30. 101 Al-Bukhari, Sahih, II, h.29. 102 Muslim, Sahih, II, h.357. 103 Lihat: Ibn ‘Asakir, Kanz al-‘Ummal, V, h.239 (Hadith al-Sa’ib bin Yazid; no.4857). 104 Al-Bukhari, Sahih, III, h.5. 105 Muslim, Sahih, II, h.533. 106 Al-Bukhari, Sahih, II, h.26. 107 Al-Bukhari, Sahih, II, h.170. 108 Al-Bukhari, Sahih, II, h.149. 109 Muslim, Sahih, II, h .445. 110 Al-Bukhari, Sahih, II, h.35; IV, h.36. 111 Al-Bukhari, Sahih, II, h.35; IV, h.36. 112 Muslim, Sahih, II, h.444. 113 Lihat: Khatib al-Baghdadi, Tarikh Baghdad, IX, h.125. 114 Al-Bukhari, Sahih, IV, h.6. 115 Al-Bukhari, Sahih, II, h.22. 116 Al-Bukhari, Sahih, IV, h.65. 117 Al-Bukhari, Sahih, II, h.168 (Bab wa udhkur fi al-kitab Maryam…) 118 Lihat: Al-Hakim, al-Mustadrak, II, h.325. al-Dhahabi turut mengesahkannya dalam kitab Talkhis al-Mustadrak. 119 Lihat: Al-Hakim, al-Mustadrak, II, h.48. 120 Lihat: Al-Bukhari, Sahih, III, h.34. 121 Al-Qur’an, surah al-Baqarah (2): 159. 122 Lihat: Syarh Nahj al-Balaghah, I, h.359. 123 Lihat: Ibn Qutaibah, Ta’wil Mukhtalaf al-Hadith, h.27. 124 Al-Qur’an, surah al-Baqarah (2): 18. 125 Ibn ‘Asakir, Kanz al-‘Ummal, V, h.239. (Hadith no.4885). 126 Muslim, Sahih, I, h.34. 127 Al-Hakim, al-Mustadrak, III, h.509. 128 Ibn Qutaibah, Ta’wil Mukhtalaf al-Hadith, h.27. 129 Ibn Qutaibah, ibid, h.126. 130 Lihat: Ahmad Amin, Fajr al-Islam, h.259. 131 Ahmad Amin, ibid, h.259. 132 Lihat: Muslim, Sahih, I, h.625. 133 Muslim, Sahih, I, h.349; al-Hakim, al-Mustadrak, III, h.510. 134 Ibid. 135 Al-Qur’an, surah al-Baqarah (2): 159-160. 136 Al-Qur’an, surah al-Nur (24): 37. 137 Al-Bukhari, Sahih, II, h.34. 138 Lihat: Muslim, Sahih, II, h.358. 139 Ibn Sa‘d, Tabaqat, IV, h.56. 140 Ibn Hajar, al-Isabah, h.381 (dalam keterangan mengenai Abu Hurairah) 141 Abu Nu‘aim, Hilyat al-Awliya’, h.381 (dalam keterangan mengenai Abu Hurairah). 142 Lihat: Al-Isti‘ab dan kitab-kitab lain. Ahli-ahli hadith menceritakan hadith ini menerusi rangkaian perawi yang dipercayai. 143 Al-Qur’an, surah al-Haqqah (69): 12. 144 Lihat: Al-Zamakhsyari, al-Kasysyaf; al-Tha‘labi, Tafsir al- Tha‘labi, al-Razi dan lain-lain. 145 Ibn Hanbal, al-Musnad, V, h.44. 146 Al-Qur’an, surah al-Baqarah (2): 79. 147 Ibn Hanbal, Musnad, II, h.43. 148 Ibn Qutaibah, al-Ma‘arif, h.94. 149 Ibn Sa‘d, Tabaqat, IV, (Bab II), h.6. 150 Abu Nu‘aim, Hilyat al-Awliya’, I, h.382. 151 Abu Nu‘aim, Hilyat al-Awliya’, I, h.382. 152 Abu Nu‘aim, Hilyat al-Awliya’, I, h.386. 153 Al-Bukhari, Sahih, IV, h.175. 154 Abu Nu‘aim, Hilyat al-Awliya’, I, h.379.